సోషల్ మీడియా కేసుల్లో యాంత్రిక అరెస్టులు, రిమాండ్లకు చెక్

ఏపీ హైకోర్టు మార్గదర్శకాలు.. అర్ణేష్‌ కుమార్‌ తీర్పు అమలు చేయాలని ఆదేశాలు

అమరావతిముచ్చట్లు:

సోషల్ మీడియా పోస్టులు, వ్యాఖ్యలు, ప్రసంగాలు, రచనలు, ఇతర వ్యక్తీకరణలకు సంబంధించిన కేసుల్లో పోలీసులు, మేజిస్ట్రేట్లు చట్టపరమైన నిబంధనలను కచ్చితంగా పాటించాలని ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా ఏడేళ్లలోపు శిక్ష పడే నేరాల విషయంలో సుప్రీంకోర్టు Arnesh Kumar Vs State of Bihar తీర్పులో నిర్దేశించిన మార్గదర్శకాలను అమలు చేయాలని ఆదేశించింది.

సోషల్ మీడియా పోస్టులపై కేసులు నమోదు చేసి వెంటనే అరెస్టులు చేయడం, యాంత్రికంగా రిమాండ్‌కు పంపడం సరికాదని హైకోర్టు సూచించింది. నిందితుడిని అరెస్టు చేయాల్సిన అవసరం ఉందా లేదా అనే అంశాన్ని పోలీసులు చట్టబద్ధమైన ప్రమాణాల ఆధారంగా పరిశీలించాలని స్పష్టం చేసింది.

ఏడేళ్లలోపు శిక్ష ఉన్న కేసుల్లో ప్రత్యేక జాగ్రత్త

సుప్రీంకోర్టు Arnesh Kumar తీర్పు ప్రకారం ఏడేళ్లలోపు శిక్ష విధించే నేరాల్లో పోలీసులు ఆటోమేటిక్‌గా అరెస్టు చేయకూడదు. అరెస్టు అవసరాన్ని నిర్ధారించేందుకు చట్టంలో పేర్కొన్న ప్రమాణాలను పరిశీలించాలి. అరెస్టు చేసినప్పుడు అందుకు సంబంధించిన కారణాలు, ఆధారాలను నమోదు చేయాల్సి ఉంటుంది.

ఇదే సూత్రాలను ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న *భారతీయ నాగరిక్‌ సురక్షా సంహిత (BNSS), 2023లోని సెక్షన్ 35, 35(3)*కు అన్వయిస్తూ ఏపీ హైకోర్టు పలు 2026 తీర్పుల్లో కూడా స్పష్టం చేసింది.

మేజిస్ట్రేట్లు కూడా బాధ్యతగా వ్యవహరించాలి

అరెస్టు చేసిన వ్యక్తిని రిమాండ్‌కు పంపే ముందు పోలీసులు చట్టపరమైన ప్రక్రియను పాటించారా లేదా అన్నది మేజిస్ట్రేట్లు పరిశీలించాలని హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది.

అరెస్టుకు సంబంధించిన అవసరాన్ని, పోలీసుల కారణాలను పరిశీలించకుండా యాంత్రికంగా నిర్బంధానికి అనుమతిస్తే సంబంధిత మేజిస్ట్రేట్‌పై కూడా శాఖాపరమైన చర్యలకు అవకాశం ఉంటుందని Arnesh Kumar తీర్పులో సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఈ మార్గదర్శకాలను ఏపీ హైకోర్టు తన తాజా తీర్పుల్లోనూ పునరుద్ఘాటించింది.

పోలీసులకూ స్పష్టమైన బాధ్యత

ఏడేళ్లలోపు శిక్ష పడే నేరాల్లో దర్యాప్తు అధికారి BNSS సెక్షన్ 35(3) ప్రకారం అవసరమైన నోటీసు, దర్యాప్తు ప్రక్రియను పాటించాల్సి ఉంటుంది. నిందితుడు దర్యాప్తుకు సహకరించాల్సిన బాధ్యత ఉన్నప్పటికీ, చట్టపరమైన ప్రక్రియను విస్మరించి అరెస్టు చేయడానికి పోలీసులకు స్వేచ్ఛ లేదని హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది.

మానవ హక్కుల పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యం

సోషల్ మీడియా పోస్టులు లేదా ఇతర వ్యక్తీకరణలపై క్రిమినల్ చర్యలు తీసుకునే సమయంలో చట్టబద్ధమైన ప్రక్రియతో పాటు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, మానవ హక్కులను కూడా పరిరక్షించాల్సిన అవసరం ఉందన్న సందేశాన్ని ఈ ఆదేశాలు ఇస్తున్నాయి.

అయితే “ప్రాథమిక విచారణ తప్పనిసరి”, “14 రోజుల్లో విచారణ పూర్తి చేయాలి”, “ప్రతి సోషల్ మీడియా కేసుకు డీఎస్పీ అనుమతి తప్పనిసరి” వంటి అంశాలు ఏపీ హైకోర్టు 2026లో ఇచ్చిన Arnesh Kumar ఆధారిత తీర్పులలో స్పష్టంగా కనిపించలేదు. కాబట్టి వీటిని అధికారిక సర్క్యులర్‌ ప్రతిని పరిశీలించకుండా వార్తలో ఖచ్చితమైన ఆదేశాలుగా పేర్కొనడం మంచిది కాదు. 2025లో సోషల్ మీడియా కేసులపై హైకోర్టు జారీ చేసిన మార్గదర్శకాలపై వచ్చిన నివేదికల్లో పోలీసుల ప్రాథమిక విచారణ, అవసరమైన అనుమతులు, మేజిస్ట్రేట్ల పరిశీలన అంశాలు ప్రస్తావించబడ్డాయి.

సారాంశంగా: సోషల్ మీడియా కేసుల్లో అరెస్టులు, రిమాండ్లు యాంత్రికంగా జరగకూడదు. పోలీసులు చట్టపరమైన ప్రమాణాలను పాటించాలి; మేజిస్ట్రేట్లు కూడా రిమాండ్‌కు ముందు ఆ ప్రక్రియను పరిశీలించాలి. ఈ విషయంలో Arnesh Kumar, Md. Asfak Alam తీర్పుల్లోని సూత్రాలను కచ్చితంగా పాటించాలని ఏపీ హైకోర్టు పునరుద్ఘాటిస్తోంది.

Tags:Check on mechanical arrests and remands in social media cases